Przewodnik

• Przepisy
• Zdrowie
• Podróżowanie po kraju
• Przydatne informacje

PRZEPISY WJAZDOWE. Obywatele polscy korzystają z prawa do swobodnego przepływu osób w ramach Unii Europejskiej/Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu (niezależnie od jego celu) na terytorium Królestwa Hiszpanii do 90 dni jest paszport bądź dowód osobisty (starego i nowego wzoru). Przed wyjazdem należy się upewnić, czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie technicznym i pozwala na stwierdzenie tożsamości (szczególną uwagę w przypadku starszych, książeczkowych dowodów osobistych należy zwrócić na aktualność zdjęcia). Ograniczenia swobodnego przemieszczania się i pobytu mogą mieć miejsce jedynie z uwagi na zasady polityki bezpieczeństwa i zdrowia publicznego. Dodatkowe informacje w wersji elektronicznej dostępne są na stronie internetowej MSZ: www.msz.gov.pl w dziale Infor­macje konsularne – „Informacje dla obywateli polskich wyjeżdżających do innych krajów UE/EOG”.
Z dniem 30 kwietnia 2006 r. (zgodnie z Dyrektywą Parlamen­tu Europejskiego i Rady nr 2004/38/WE z 29 kwietnia 2004 r.) w przypadku pobytu nie przekraczającego trzech miesięcy oby­watele UE uzyskują prawo pobytu w innym państwie członkowskim bez żadnych dodatkowych warunków i formalności poza koniecznością posiadania ważnego dowodu tożsamości lub paszportu. Prawo swobodnego przemieszczania się i pobytu uzyska też członek rodziny obywatela UE nie mający unijnego obywatelstwa, niezależnie od jego przynależności państwowej.
Pobyt powyżej 90 dni. Prawo pobytu na okres przekraczający trzy miesiące uzyskują obywatele UE:
• zatrudnieni lub prowadzący działalność gospodarczą w goszczącym państwie członkowskim;
• mający wystarczające środki utrzymania dla siebie i członków swojej rodziny, aby nie stanowić podczas swego poby­tu obciążenia dla systemu pomocy społecznej goszczącego państwa członkowskiego, oraz mający pełne ubezpieczenie zdrowotne;
• przybyli do goszczącego państwa członkowskiego w celu podjęcia nauki, w tym szkolenia zawodowego, oraz mający pełne ubezpieczenie zdrowotne i środki finansowe na swoje utrzymanie.
W przypadku takiego pobytu po 30 kwietnia 2006 r. państwa członkowskie mogą wymagać od obywateli UE jedynie zareje­strowania się w urzędzie właściwym dla miejsca pobytu i uzy­skania dowodu zarejestrowania się.
Pobyt. Jeżeli obywatel Unii Europejskiej zamierza przebywać przez dłuższy czas na terenie Hiszpanii, powinien uzyskać zaświadczenie o zameldowaniu (empadronamiento). Otrzymuje się je w urzędzie miejskim lub gminnym odpowiadającym miej­scu zamieszkania na podstawie ważnego paszportu lub dowodu osobistego oraz dokumentu lub dokumentów potwierdzających zamieszkanie pod wskazanym adresem (np. umowa najmu, ra­chunek za gaz lub elektryczność). Z chwilą zameldowania cudzo­ziemiec może uzyskać kartę uprawniającą do podstawowej opie­ki medycznej (tarjeta sanitaria) – otrzymuje się ją w publicznym ośrodku zdrowia w miejscu zamieszkania. Następnie na komisa­riacie policji (Policía Nacional), zajmującym się wydawaniem do­kumentacji dla cudzoziemców, należy odebrać numer identyfika­cyjny cudzoziemca (NIE), wymagany praktycznie przy wszystkich czynnościach związanych z dłuższym pobytem. NIE uzyskuje się na podstawie ważnego paszportu lub dowodu osobistego, adresu w Hiszpanii oraz wspartego dokumentami wyjaśnienia, dlaczego zabiega się o ów numer identyfikacji. Numer NIE jest w Hiszpanii jednocześnie numerem identyfikacji podatkowej (NIF).
Niezależnie od NIE, jeśli pobyt w Hiszpanii ma przekroczyć 90 dni, można złożyć wniosek o wydanie karty pobytu (w biurze ds. cudzoziemców – Oficina de Extranjeros, lub na ww. komi­sariatach policji). Należy podkreślić, że zgodnie z prawem hiszpańskim obywatele Unii Europejskiej, którzy są zatrudnieni jako pracownicy najemni, pracują na własny rachunek, studiują bądź mają prawo do pobytu stałego, nie mają obowiązku posiadania karty bez względu na długość pobytu. Zasada ta dotyczy także ich rodzin. Wszyscy pozostali, którzy zamierzają przebywać na terytorium Hiszpanii dłużej niż 3 miesiące, po upływie 1 miesiąca od daty wjazdu powinni wystąpić o kartę pobytu, przedstawiając dokumenty, w zależności od osobistej sytuacji, uzasadniające dłuższy pobyt. Co prawda znaczna część obywateli państw Unii Europejskiej nie jest objęta ustawowym obowiązkiem posiadania karty pobytu, ale jest ona przydatna w wielu sytuacjach życiowych: zawiera numer NIE, adres oraz obywa­telstwo i służy jako miejscowy dokument tożsamości, co często jest wygodniejsze niż legitymowanie się krajowym paszportem czy dowodem osobistym.
Praca. Hiszpania zdecydowała zakończyć z dniem 1 maja 2006 r. obowiązujący od dwóch lat okres przejściowy w zakresie swobodnego przepływu pracowników dla obywateli 8 nowych państw członkowskich UE (okres ten nie obowiązywał Cypru i Malty). W związku z otwarciem rynku pracy dla Polski (zgod­nie z rozporządzeniem CEE 1612/68) każdy obywatel polski, który chce podjąć pracę w Hiszpanii, nie musi mieć pozwole­nia na pracę. W kwestiach zatrudnienia, świadczeń socjalnych i podatków Polacy mają takie same prawa jak Hiszpanie. Po­dobnie jednak jak w Polsce uprawnienia do świadczeń społecznych nabywa się w wyniku zatrudnienia, studiów lub więzów rodzinnych. W określonych sytuacjach mogą być one przenie­sione z Polski. Każdy obywatel może poszukiwać pracy poprzez miejscowe urzędy zatrudnienia, biura pośrednictwa pracy, ogłoszenia prasowe czy bezpośrednio. Najlepiej jednak zapoznać się z ofertami miejscowego rynku pracy (np. na stronach interneto­wych) jeszcze przed wyjazdem z Polski. Przydatnymi informa­cjami służy europejska sieć zatrudnienia EURES (www.eures.praca.gov.pl). Ponadto prawie każda ze wspólnot autonomicznych Hiszpanii (np. Andaluzja, Katalonia, Kraj Basków) ma własną stronę internetową, na której znajdują się oferty zarejestrowane w regionalnym urzędzie zatrudnienia. Należy pamiętać, że w przypadku większości ofert zatrudnie­nia wymagana jest przynajmniej podstawowa znajomość języka hiszpańskiego. Pozwala to uniknąć problemów wynikających z niezrozumienia kontraktu czy wszelkiego rodzaju możliwych nadużyć ze strony pracodawców. Język hiszpański przydaje się także przy dochodzeniu swoich praw, ponieważ wyłącznym obrońcą pracownika mogą być związki zawodowe lub miejsco­we biura adwokackie, gdzie nie ma osób mówiących po polsku. Otwarcie rynku pracy przez Hiszpanię stwarza szansę dla wielu osób bezrobotnych. Wyjazd należy jednak właściwie zaplanować – spróbować uzyskać obietnicę kontraktu jeszcze w Polsce oraz przewidzieć koszty początkowego pobytu i ewentualnego powrotu do kraju. Osoby, które nigdy w Hiszpanii nie pracowały, muszą liczyć wyłącznie na siebie, gdyż nie istnieją prak­tycznie żadne formy finansowej pomocy publicznej ani ze stro­ny hiszpańskiej, ani ze strony polskiej dla poszukujących pracy. Z wyjątkową ostrożnością należy traktować nie potwierdzone oferty pośrednictwa pracy, w których pośrednik żąda wpłaty za­liczki za wynajem mieszkania, koszty poszukiwania pracy, żąda przyjazdu na miejsce na koszt pracownika oraz nie przedstawia wstępnej umowy o pracę. Wiele tego typu ofert okazuje się zwykłym oszustwem.
Studia. Zniesiony został obowiązek posiadania wizy studenckiej dla osób podejmujących studia. Aby rozpocząć studia, należy przedłożyć na wybranej uczelni świadectwo maturalne i spełnić wymogi naboru danej uczelni, co w praktyce może wiązać się ze zdaniem egzaminów lub homologacją studiów zrealizowa­nych w Polsce. Zasady homologacji można skonsultować na stro­nie internetowej: www.mec.es. Odrębne zasady dotyczą studen­tów przyjeżdżających do Hiszpanii w ramach europejskich lub bilateralnych umów o wymianie studentów. Uregulowanie po­bytu na czas studiów, podobnie jak w pozostałych przypadkach, wiąże się ze złożeniem wniosku o nadanie numeru identyfika­cyjnego cudzoziemca (NIE). Karta pobytu nie jest obowiązkowa. Studenci z zagranicy mogą pracować na takich samych zasadach jak ich hiszpańscy koledzy, pod warunkiem że wymiar godzin zatrudnienia nie przeszkadza w realizacji normalnego toku stu­diów. W przypadku podjęcia pracy w trakcie studiów obowiązują takie same procedury i świadczenia jak przypadku innych obywateli polskich.

PRZEPISY CELNE. Zgodne z normą unijną. Wyjątek stanowią Ceuta, Melilla i Wyspy Kanaryjskie – patrz poniżej.

PRZEPISY PRAWNE. Surowo karane są przestępstwa związane z narkotykami. Karane jest samo posiadanie narkotyków, gdy za­chodzi podejrzenie, że miały one służyć do rozpowszechniania. Niezwykle wysokim karom podlega także przemoc domowa.

MELDUNEK. Z formalnego punktu widzenia nie istnieje obowiązek meldunkowy (poza hotelami). Jednak stałe zameldowanie – co do­tyczy osób dłużej przebywających w Hiszpanii – łączy się z określonymi przywilejami, np. z prawem do korzystania ze świadczeń społecznych, do kształcenia dzieci w szkołach publicznych, do udziału w wyborach lokalnych. Aby uzyskać zameldowanie, w urzędzie miejskim lub gminnym należy przedstawić określone dokumenty potwierdzające adres zamieszkania w Hiszpanii.

SZCZEPIENIA, SŁUŻBA ZDROWIA. Nie występują zagrożenia sanitarnoepidemiologiczne. Publiczna opieka zdrowotna jest bezpłatna w podstawowym zakresie. Mają do niej dostęp wszystkie osoby mające stałe zameldowanie oraz turyści legitymujący się Europejską Kartą Ubezpieczenia Zdrowotnego. Dokument ten nie jest honorowany w prywatnych klinikach i gabinetach lekarskich. Koszt zwykłej wizyty lekarskiej waha się w granicach od 40 do 60 EUR, doba pobytu w szpitalu (bez badań) kosztuje ok. 180 EUR.
Uwaga: od 1 stycznia 2006 r. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) zastąpiła dotychczasowy druk E111 umożliwiający obywatelom Unii korzystanie z opieki medycznej w innych krajach członkowskich. Aby ją otrzymać, wystarczy zgłosić się do najbliższego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. EKUZ uprawnia tylko do korzystania z podstawowych usług medycznych, dlatego wyjeżdżającym za granicę zaleca się wykupienie dodatkowych ubezpieczeń prywatnych, które w ra­zie konieczności pokryją koszty leczenia w szerszym zakresie, jak również koszty opieki medycznej w prywatnych szpitalach i klinikach. Wskazane jest wykupienie indywidualnego pakietu ubezpieczeniowego, szczególnie od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia (poza EKUZ). Świadczenia zapew­nione przez EKUZ nie obejmują tych przypadków. Szczegółowe informacje o EKUZ zamieszczone są na stronach internetowych NFZ: www.nfz.gov.pl.

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW. Kierowca może legitymować się polskim prawem jazdy. Może, chociaż nie ma takiego obowiązku, zarejestrować je lub wymienić na hiszpańskie. Kierowcy autokarów i ciężarówek powinni ściśle przestrzegać zasad ruchu drogowego oraz zasad regulujących użytkowanie tachografów. Mandaty za wykroczenia w transporcie towarów i osób są bar­dzo wysokie i często przekraczają kilka tysięcy EUR. Miejscowe przepisy nie zezwalają na wystawianie mandatów kredytowych dla zagranicznych pojazdów, dlatego nie zezwala się na wyjazd z Hiszpanii pojazdu, którego kierowca popełnił wykroczenie, bez opłacenia mandatu, z reguły inkasowanego w gotówce.

PODRÓŻOWANIE PO KRAJU. Nie ma ograniczeń.


BEZPIECZEŃSTWO. Zagrożenie terrorystyczne związane z działalnością ETA wyraźnie w ostatnich latach zmalało. Należy jed­nak przypomnieć, że w 2004 r. AlKaida dokonała w Madrycie jednego z najbardziej krwawych zamachów. Z tego powodu kontrole na lotniskach oraz dworcach mogą być bardzo dokładne, czasem nawet uciążliwe. Niemniej najbardziej realnym zagrożeniem dla turystów jest przestępczość pospolita, głównie napady rabunkowe i kradzieże kieszonkowe. Należy uważać na rabusiów na motocyklach lub motorowerach, którzy wyrywają torebki przechodniom, a także na celowe przebijanie opon samochodowych i kradzieże pod pretekstem pomocy.

PRZYDATNE INFORMACJE:
• W sklepach lub hotelach czasami można się spotkać z odmową przyjęcia karty VISA Electron.
• W wielu hotelach do zameldowania nadal preferowany jest paszport. Może się zdarzyć, że dowody osobiste, zwłaszcza starego typu, nie będą akceptowane.
• Kradzież dokumentów należy zgłosić na najbliższym poste­runku policji. Dowód zgłoszenia może służyć jako dokument identyfikacyjny do chwili uzyskania właściwego dokumentu tożsamości.
• W przypadku kradzieży pieniędzy i braku środków finanso­wych na pobyt czy na powrót do kraju można zadzwonić na te­lefon stacjonarny krewnych lub znajomych za pomocą linii Poland Direct (rozmowa na koszt abonenta) – nr 900990481. Western Union umożliwia błyskawiczny przelew pieniędzy, które można pobrać w Hiszpanii (także poza dniami roboczy­mi) na podstawie dokumentu tożsamości i hasła ustalonego z nadawcą.

Ceuta i Melilla, dwa miasta stowarzyszone z Hiszpanią i mające status wspólnot autonomicznych, leżą na marokańskim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Choć stanowią część terytorium hiszpańskiego, zostały wyłączone ze strefy Schengen. Oznacza to, że o ile wjazd do nich z Półwyspu Iberyjskiego nie stanowi żadnego problemu, to powrót na Półwysep zawsze jest związany ze szczegółową kontrolą dokumentów i bagaży. Ceuta i Melilla nie należą do Unii Celnej i mają odrębne, korzystne dla turysty, przepisy celne: przy zakupie towarów nie płaci się podatku VAT.
Wyspy Kanaryjskie, choć należą do Unii Celnej, nie podlegają unijnemu ustawodawstwu o ujednoliceniu podatków, toteż tam również nie ma zastosowania podatek VAT. Inne przepisy, np. dotyczące pobytu czy opieki zdrowotnej, są takie same jak na pozostałym obszarze Hiszpanii.